Waar kan een ondernemer nog aankloppen als hij geld nodig heeft? Banken verlenen mondjesmaat krediet en pensioenfondsen zijn beducht om risicokapitaal te verspelen. Blijft over: het vermogen van welgestelde families.

Geld van gefortuneerde particulieren is voor niet-beursgenoteerde bedrijven de hoop in bange dagen. In de nasleep van de kredietcrisis moeten ondernemers onconventionele wegen bewandelen om zich van financiA�le armslag te verzekeren. De voor de hand liggende gang naar de bank werkt niet meer. Voor de bankman tellen alleen nog de risicos die de bank loopt, niet de perspectieven die het bedrijf ziet. Meer dan ooit lopen financieringsaanvragen stuk.

Voor de rijke particulier is de bancaire relatie al even moeizaam. Hij vindt niet wat hij zoekt bij de bank: rendement en zekerheid. Het is niet meer de veilige haven van weleera, zegt Andries Verder, ondernemer en investeerder. Als ik mijn geld naar de bank breng, gaan ze het beleggen in zaken waar ik geen verstand van heb en de bank vaak ook niet.

Wat is er dan logischer om geld van zakenfamilies direct te steken in bedrijven die erom verlegen zitten? Beide partijen zijn ermee gediend. Nergens kan een ondernemer op zo veel begrip rekenen als bij een familie die affiniteit heeft met het zakenleven. Ze spreken elkaars taal en hebben beiden oog voor kansen in de markt, stelt Susan van Koeveringe, ceo van het zeven jaar oude familiefonds BB Capital.

Private investeringsfondsen zijn er in soorten en maten. Miljardair John Fentener van Vlissingen, grondlegger van zakenreisgigant BCD Travel, stopt geld in bedrijven die hem aanspreken. Zijn interesse gaat uit naar nieuwkomers in de IT. Niet zo verwonderlijk: BCD is zelf groot geworden door toepassing van digitale technieken. Met het vorig jaar opgerichte Walvis Participaties ondersteunt Fentener van Vlissingen technologische initiatieven, waaronder een beoordelingssite voor de uitvaartbranche.

Medicijnen
Van een andere orde is Scheybeeck Investments, gelieerd aan de Beverwijkse transporteur Buko. Eigenaar Dick Burger neemt via Scheybeeck deel in bedrijven in de eigen regio. Hij participeert in Facta (elektrotechnisch onderhoud) en is sinds vorige week ook betrokken bij een renovatiebedrijf in Wormerveer. Weer andere geldschieters kruipen bij elkaar om kankertherapieA�n te financieren. Een groepje families heeft zich daartoe verenigd in het fonds Aglaia.

In de praktijk vinden geldgevers en bedrijven elkaar nog niet zo gemakkelijk. Daar zijn twee redenen voor te bedenken. Ten eerste houden de meeste kapitaalkrachtige families zich verscholen. Ze lopen er niet mee te koop dat ze veel geld in huis hebben. Maar er speelt ook iets anders: menig ondernemer deinst ervoor terug om zeggenschap en winst te moeten delen met een investeerder. Ze geven hun zelfstandigheid liever niet prijs. Het verklaart mede waarom de nationale overnamemarkt nog niet echt tot leven komt.

Voor Andries Verder is de oprichting van een investeringsvehikel een logisch vervolgstap in de expansie van zijn bedrijf. Verder Group (800 man en 200 mln omzet) is na een reeks overnames uitgegroeid tot een kleine multinational die pompen en apparatuur voor laboratoria produceert.

We komen regelmatig interessante bedrijven tegen die behoefte hebben aan kapitaal, maar die minder goed passen in onze groep, zegt Verder. Hij heeft daarvoor een aparte entiteit in het leven geroepen, Pindustry, waarin hij 20 mln heeft ondergebracht. De P staat voor Partner om duidelijk te maken dat investeerder en bedrijf nauw met elkaar optrekken. Pindustry gaat zijn eerste deelneming, Resato, helpen met internationalisering. De Drentse leverancier van installaties voor de olie- en gasindustrie krijgt de komende tijd verkoopkantoren in Duitsland, Frankrijk en de VS.

Andries Verder: Kapitaal van vermogende families is niet meer weg te denken bij financiering van bedrijven. Dit model zal zeker nog groeien.

Met een vermogen van 10 mln of groter loont het de moeite een eigen professionele organisatie op te tuigen, zeggen adviseurs. Voor het beheer van Pindustry doet Andries Verder een beroep op zijn financieel directeur en director business development. Boekenonderzoek en juridisch advies worden waar nodig ingehuurd.

Roompot
Families zoeken elkaar regelmatig op om samen een fonds te exploiteren. BB Capital, zetelend in een fraai 18de eeuws pand in hartje Den Haag, is in handen van meerdere partijen. De basis is gelegd met kapitaal van Henk van Koeveringe, bekend van het vakantieparkenconcern Roompot. Andere families, deels ook uit de toeristenindustrie, hebben zich erbij aangesloten.

Met enkele tientallen miljoenen euros in kas richt het fonds zich op marktleiders in het midden- en kleinbedrijf die een niche bedienen. Sinds de oprichting in 2007 is deelgenomen in zes bedrijven, waaronder Drogisterij.net en het infrabedrijf J&D, gespecialiseerd in sanering van gasleidingen. In februari stapte BB Capital in het modehuis van tv-persoonlijkheid Dyanne Beekman. Vorig jaar is voor het eerst een deelneming verkocht, het renovatiebedrijf Combi Groep, dat daarna failliet is gegaan.

BB Capital verschaft risicokapitaal, maar ervaart juist een groeiende vraag bij bedrijven naar extra krediet waar de bank niet in voorziet. We zien een kentering in de financieringsbehoefte, zegt directeur Susan van Koeveringe. Er is meer werkkapitaal nodig naarmate klanten de betalingstermijn oprekken. BB Capital neemt zelf deel in een medische instelling die lang moet wachten op uitbetaling van declaraties door de zorgverzekeraar.

Van Koeveringe staat niet te trappelen om voor bank te gaan spelen. Aanvragen voor extra werkkapitaal wijzen wij in principe af. We waarderen bedrijven om een prijs voor de aandelen te betalen. Het maken van een risicoprofiel voor een lening is een ander metier. Dat is de rol van de bank.

Het verstrekken van een aanvullende lening brengt grote risicos met zich mee als het bedrijf de zekerheden, variA�rend van voorraden tot vastgoed, al heeft vergeven aan de bank. Bij een bankroet komt de investeerder dan achter in de rij te staan met zijn vordering. En niet het minste obstakel: BB Capital zal voor kredietverlening een bankvergunning nodig hebben. Van Koeveringe: Dat is een lange weg. We realiseren ons dat de Nederlandsche Bank daar niet lichtvaardig mee om zal gaan, na alle tumult in de financiA�le sector in de afgelopen jaren.

Hobbel nemen
Blijven de reguliere banken op hun handen zitten, dan zal BB toch een bankvergunning aanvragen. Van Koeveringe: Wij denken erover na. Het is in ons belang dat een gezond bedrijf met een tijdelijk financieringsprobleem wordt geholpen. Het kan een goede investering zijn om met een lening een hobbel te nemen en samen met de ondernemer aan verdere groei van het bedrijf te werken.

Het nog onzekere economisch klimaat is voor zakenfamilies geen beletsel. Andries Verder: De volatiliteit in de economie zal groot blijven. We gaan niet wachten op betere tijden. Ik verwacht ook geen verslechtering. Als de crisis in OekraA?ne voorbij is, zal er weer een andere bedreiging ontstaan. Zo zal het altijd gaan.